Zientzia

Zientzialari estatubatuarra San Diegon hil da, duela gutxi diagnostikatutako minbizi batek ekarritako konplikazioengatik.

Eguzki eklipse osoak ez dira asko izaten. Abuztuaren 12koa igaro ondoren, hurrengoa 2180. urtean izango da. Hori dela eta, zientzialarientzat une hori oso garrantzitsua izan ohi da. Ateratako irudiekin hainbat ikerketa egiten dituzte urteetan zehar. Horren adibide, 1860an, Erresuma Batuko astronomo bat Euskal Herrira etorri zen, orduan izan zen eklipse bati argazkiak ateratzeko.

Erakundeak jakinarazi du azken asteotan egindako  "entzute-prozesu" baten emaitza dela erabakia. "Kutxa fundazioak Eurekarekiko babes eta afektu adierazpen ugari jaso ditu, museoak Gipuzkoako herritarrentzat duen balioa berresten dutenak", esan dute. 

Aurreikusita zegoen bezala, misioko lau astronautek —Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch eta Jeremy Hansen— Lurrarekiko komunikazioa galdu dute, 40 minutuz. Tarte horretan, satelitearen alde ezkutua behatu dute eta inoiz ikusi gabeko tokien argazki eta datuak bildu dituzte.

Lau astronautak gaur sartu dira Ilargiaren orbitan, eta satelitearen alde ezkutua behatzen hasiko dira. Lehen irudiak erakusten hasi da NASA gaur. 

Unibertsitateak jakinarazi duenez, ikerketak egiaztatu du biomasako materialekin egindako bateriek energia nahikoa biltegiratzeaz gain, karga eta deskargako 1.000 ziklo egin ditzakete. Aurkikuntzak aukera ekologikoagoak eskaintzen ditu "garestiagoak eta kutsagarriagoak" diren bateria tradizionalen aurrean.

Vandenbergeko (Kalifornia, AEB) Espazio Gunetik egin dute bidalketa, Euskal Herrian 13:07ak zirenean. Bizkaiko enpresak garatutako bereizmen handiko bi kamera daramatza sateliteak. 

Eklipsearen inguruan sortzen den informazio guztia herritarren eskura jarriko dute eklipsea.euskadi.eus webgune ofizialaren bidez. Aurkezpen ekitaldian, Aranzadiko kide Virginia Garciak azpimarratu du betaurreko homologatuak erabili eta leku egokiak aukeratu behar direla eklipsea ikusteko.

Urtearen amaierarako, 35 herrialdetako 417 profesional zeuden, eta 1.685 lagunek fundazioko langileek gidatutako taldeetan lan egiten zuten.

AEBko espazio agentziaren Artemis II misioa martxoan zen abiatzekoa, baina atzeratu egin zuten. 

Errumaniako izotz-kobazulo batean isolatuta egon da anduia, eta bi agertoki ekarri ditu: askatuz gero, mikrobioen aurkako erresistentzia larriagotu dezake, baina berrikuntza bioteknologikoei atea ireki diezaieke.

Gueñesko Basque Biodesing Centerren urteak daramatzate mizelioa ikertzen. Onddoetatik datorren materiala da, urarekiko erresistentea eta biodegradagarria, eta etorkizunean plastikoa edo kartoiak ordeztu ditzake ontziak egiteko.

Horretarako, senide dislexikoak dituzten eta Haur Hezkuntzako azken urtean dauden haur elebidunen (euskara-gaztelera) bila dabiltza. 'Bibalance' proiektua "paradoxa" horri buruz zerbait argitzeko erronkarekin sortu da, eta ikerketak 5 urte iraungo du.

Euskal Autonomia Erkidegoko osasun-arloko ikerketa-zentroetako (BioBizkaia, BioGipuzkoa eta BioAraba) langileek auzitegietara jo dute Osakidetzako ikertzaileekin parekatzeko eskatzeko. 600 langile inguru dira, eta urtean 10.000 eurotik gorako soldata-aldeak dituztela salatu dute.

Francesca Ferlaino 2025. urteko zientzialaria izendatu du Austriako Zientzia eta Hezkuntza Kazetarien Elkarteak, eta bere "ikerketa-lana eta komunikaziorako pasioa" goraipatu ditu.

Berotze ozeanikoa ez da uniformea, eta honako hauek dira gunerik beroenak: ozeano tropikala eta Hego Atlantikoa, Ipar Ozeano Barea eta Ozeano Australa, mundu osoko 31 erakundek eta 50 zientzialarik baino gehiagok egindako ikerketa baten arabera.

Planet of the Apes filmak irekiko du zikloa Gasteizen (urtarrilak 7), Iruñean (urtarrilak 8), Donostian (urtarrilak 9) eta Bilbon (urtarrilak 10), gaztelaniazko azpidatziekin. Film batzuk Donibane Lohizunen ere proiektatuko dira, ohi bezala.

Beste urte batez, ehunka pertsonak eta erakundek euren onena eman dute zahartze osasungarria ikertzeko dirua biltzeko. Guztira, egun osoan zehar, EITB Maratoiak 361.665 euro batzea lortu du, eta kopuru horrek hazten jarraituko du datozen egunetako dohaintzei esker.

Isabel Etxeberriak, 110 urterekin, pianoa jotzen jarraitzen du, arratsaldero, Bartzelonako bere etxean. Betidanik egin izan du kirola, eta gaur egun ere oso bizimodu aktiboa duela kontatu digu. Bere iritziz, sasoiz zahartzeko, garrantzitsuagoa da maitasuna kontu materialak baino. 

Fernandok 31 Behobia daramatza, azken bi urteetan beteranoena izanik, eta Leopoldo erretiroa hartu baino pixka bat lehenago hasi zen kilometroak egiten. Korrika egitea botikarik onena da bientzat, ez bakarrik ongizate fisikoagatik, gaixotasunak prebenitzen eta sasoiz zahartzea atzeratzen ere laguntzen baitie.